ရီု:ဗီုလဵုဂွံစ
မုက်လိက်ဏအ်ဂှ် သွက်ညးမစကာ ဝိက်ရှေန်နရဳတၟိတၟိတအ်မ္ဂး ဒှ်ဂုဏ်ဖိုလ်ရောၚ် ပတှ်ေကေတ်ရ။
စုတ်ဝေါဟာရတၟိ (ဟွံသေၚ်မ္ဂး) ဂၠာဲမဝေါဟာရ မနွံဒၟံၚ်တုဲတုဲ
မဝေါဟာရ ဇကုမိက်တီဂှ် တက်စုတ် ပ္ဍဲကဵု ခံက်ဂမၠာဲ (Searchbox) တုဲ ဍဵုဂၠာဲ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဍဵု enter ပ္ဍဲကောန်ဍေၚ်ညိ။ ဥပမာ - မအရေဝ် love ဂှ် ဇကုမိက်ဂွံပလေဝ်မ္ဂး loveတက်ဆိုစုတ် ညိ။ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ် နကဵုအရေဝ်ဘာသာသအာၚ် ဗီုကဵုအရေဝ်ဗၟာ၊ အရေဝ်သေံ၊ အရေဝ်မန် ဇကုတက်စုတ်ဂွံကီုရ။ (ဥပမာ - ဆာန် (chān))
ဗီုမလုပ်ပလေဝ်
ပ္ဍဲ မုက်လိက် ဇကုမိက်ဂွံပလေဝ်ဂှ် ဇကုလုပ်စိုပ်အာတုဲမ္ဂး "ခၞံကၠောန် မုက်လိက်ဏအ်" (ဟွံသေၚ်မ္ဂး) "ပလေဝ်" လတူလေန်ဂှ် ဍဵုတုဲ စပလေဝ်ဂွံရ။ ယဝ်ရ မုက်လိက် ဝေါဟာရဂှ် နွံဒၟံၚ်တုဲတုဲရမ္ဂး ပ္ဍဲလတူ လပါ်တဲပုၚ်ဂှ် ဍဵု "ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်" တုဲ ပလေဝ်ဒါန်ဂွံရ။
ဖောဝ်မေတ်ဝဳကဳဂမၠိုၚ်
ပလေဝ်ဒါန်ကီု စချူတၟိ ပ္ဍဲကဵု ဝိက်ရှေန်နရဳမ္ဂး ဖောဝ်မေတ်ဝဳကဳလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဒးစကာရ။ ဖောဝ်မေတ် မစကာဂၠိုၚ်တအ်ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုလဝ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံဂှ် ဗှ်ရံၚ်ညိ။
- က္ဍိုပ်လိက်မ္ဂး ဒးစုတ် ပၞောန်ကဝါန်
==ဟွံသေၚ်မ္ဂး===။ သွက်က္ဍိုပ်လိက်ဇၞော်မ္ဂး ပၞောန်ကဝါန်ၜါ== က္ဍိုပ်လိက်ဇၞော် ==၊ သွက်က္ဍိုပ်လိက်သၟတ် (ဝါ) က္ဍိုပ်လိက်လစှ်ေ မ္ဂး ပၞောန်ကဝါန်ပိ===က္ဍိုပ်လိက်သၟတ်===။ ယဝ်ရ မိက်ဂွံစုတ် လစှ်ေသၟဝ်ဂှ်ပၠန်မ္ဂး ပၞောန်ကဝါန်ပန်၊ ဍောတ်နူဂှ်ပၠန် လစှ်ေနူဂှ်ပၠန်မ္ဂး မသုန်။ - မလိက် ဂမ္စေၚ် မ္ဂး စုတ်
''။ ဥပမာ''ဂမ္စေၚ်''။ - မလိက် ဗစၚ် မ္ဂး စုတ်
'''။ ဥပမာ'''ဗစၚ်'''။ - မိက်ဂွံပြေၚ် လၟေၚ်လိက်မ္ဂး စုတ်
*(ဟွံသေၚ်မ္ဂး)#ဂတဂှ်ညိ။ လၟေၚ် နကဵု ဂၞန်မ္ဂး စုတ်#၊ လၟေၚ် နကဵု ဍောၚ်သၞံၚ်မ္ဂး စုတ်*။ - မလိက်မွဲမွဲ ယဝ်ရ မိက်ဂွံ လေန်စာမ်စုတ် ပ္ဍဲကဵု မုက်လိက် ဝိက်ရှေန်နရဳမန်မ္ဂး စုတ်
[[မလိက်]]၊ ဥပမာ လိက်။
ဗီုပြၚ် ဗွဲဓမ္မတာ
ပ္ဍဲဝိက်ရှေန်နရဳဂှ် သ္ဒးချူ အတိုၚ်ဗီုပြၚ် မဖျေဟ်လဝ်ဂှ်ရ။ ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး ဗီုပြၚ်ဍေဟ်ဂှ် အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ။
ဗွဲကိုပ်ကၠာ မအရေဝ်ဇကု မိက်ဂွံချူဂှ် ယၟုအရေဝ်ဘာသာဂှ် ဇကု သ္ဒးချူစုတ်ကိုပ်ကၠာရောၚ်။ ဥပမာ မအရေဝ်မန်မ္ဂး ဇကုဒးစုတ်
==မန်==
- ချူယၟုအရေဝ်ဘာသာဂှ်တုဲမ္ဂး ဒးစုတ် ဗွဟ်ရမ္သာၚ်ဍေဟ်၊ ဗီုလဵု ဂွံပ္တိတ်ရမ္သာၚ်ဍေဟ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ဝိက်ရှေန်နရဳမန်ဂှ် ပိုယ်တအ် စကာ သၞောတ်ဂၠးတိ IPA (သၞောတ်ပတိတ်ရမ္သာၚ် ဍုၚ်နာနာ)သွက်ဘာသာမန်ဂှ် နကဵု အေန်သတဳကျုတ်ဘာသာမန် ပလဝ်ဒတန် IPA-Mon နွံဒၟံၚ်ရ။ ရံၚ်သ္ၚိအၚ်တုဲ ဗပေၚ်စုတ်ညိ။
- စုတ် နိရုတ် တမ်မူလ မအရေဝ်ဂှ် ကၠုၚ်နူလဵု၊ ဗီုလဵု မပြံၚ်လှာဲကၠုၚ်တအ်ဂှ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုညိ။ ဥပမာ မုဟ်ကျာ၊ မုဟ်+ကျာ၊ မုဟ် ကၠုၚ်နူကြိကာ ၜိုဟ် ပမနာမ် ဒှ်အာ လမုဟ်၊ လမုဟ်ဂှ် လ ကၠေအ်အာတုဲ ဒှ်အာ မုဟ်ကျာ။ ယဝ်ရ ဇကုဟွံတီမ္ဂး လ္ပစုတ်လေဝ်ဂွံ။
- ဗၟံက်ထ္ၜး ဂကူမအရေဝ်၊ ပ္ဍဲဝါစၚ်္ဂ (၈) ဂကူဂှ် ဝေါဟာရဂှ် လုပ်လၟိဟ်လဵု၊ လဆောဝ်မ္ဂး ဝေါဟာရမွဲ ဒှ်ဂကူမအရေဝ်ၜါၜါလေဝ် နွံကီုရ။ ဗွဲမဂၠိုၚ် ပ္ဍဲအရေဝ်မန် နာမ် ကဵု နာမဝိသေသန ဂှ် စကာတုပ်ပ်မ္ဂး စုတ်ပၞောန်ဒစေၚ်တုဲ ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုညိ။ ဥပမာ နာမ်/နာမဝိသေသန။ ကလေၚ်ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု မလိက်ဂှ် မွဲဝါပၠန်တုဲ ပ္ဍဲဝိက်ရှေန်နရဳမန်ဏအ် ဇၟာပ်ဝေါဟာရ မိက်ဂွံ ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု စမၠောအ်အက္ခရရဝ်မာန် (roman transcription) တုဲ ကွေၚ်စုတ်ကဵု စမၠောအ်အက္ခရရဝ်မာန်ညိ။ နကဵု အေန်သတဳကျုတ်ဘာသာမန် ပလဝ်ဒတန် စမၠောအ်အက္ခရရဝ်မာန်ဂှ် ရံၚ်ကေတ် ပ္ဍဲသ္ၚိအၚ်တုဲ စုတ်ကဵုညိ။ ယဝ်ရ အဓိပ္ပါယ် နွံဂၠိုၚ်နူမွဲမ္ဂး ဗၟံက်ထ္ၜး မဂၞန်ဂတ မဒုၚ် လက္သန် # တုဲ ပံက်ကဵု ပွံက်အဓိပ္ပါယ်ဂမၠိုၚ်ညိ။
- ယဝ်ရ မကြိယာမ္ဂး ယဝ်ရတီမ္ဂး ဗၟံက်ထ္ၜးကဵု ကြိယာကရိုတ် (ကြိယာမပ ညံၚ်ဂွံဒှ်၊ ဥပမာ အာ (ကြိယာ) ဖအာ (ကြိယာကရိုတ်၊ တုဲပၠန် နာမ် (နူကြိယာ ကာလပမနာမ် ဒှ်အာ ဗီုလဵု) ဂှ်လေဝ် ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုမာန်မ္ဂး ခိုဟ်ကီုရ။ ဥပမာ၊ အာ (ကြိယာ)၊ လအာ (မနာမ်)။ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဂကူကြိယာနာနာဂမၠိုၚ်လေဝ် ဗၟံက်ကဵုမာန်မ္ဂး ခိုဟ်ကီုရ။ ဂကူကြိယာဂမၠိုၚ်
- ကမ္မကကြိယာ (transitive Verb) - ကြိယာမနွံပၟိက်ကမ် ဥပမာ စ - အဲ စ ပုၚ်။
- အကမ္မကကြိယာ (Intransitive Verb) - ကြိယာမဟွံမဲကုကမ်၊ ဥပမာ ဒြေပ် (အဲဒြေပ်)၊ စှ်ေ - အဲစှ်ေနူသ္ၚိ။ ဆဂး စှ်ေဂှ် ထပ်စုတ်ဂတဂှ် အက္ခရ်ပ/ဖ/ဗ မ္ဂး ဒှ်အာ ကမ္မကကြိယာ/ကြိယာကရိုတ်၊ အဲဖျေဟ်ဍေဟ် နူသ္ၚိ။ တုဲပၠန် စှ်ေ ဂှ် စုတ် ဒ ဂတမ္ဂး (ဒစှ်ေ) မ္ဂး ဒှ်အာ နာမ်။
- သကမ္မကကြိယာ (Single Transitive Verb)
- ဒွိကမ္မကကြိယာ (Double Transitive Verb)
- ကာရကကြိယာ/ကြိယာကာရိုတ်
- တုဲမ္ဂး ယဝ်ရ ဝေါဟာတၟုပ် (ဝေါဟာရ အဓိပ္ပါယ်မတုပ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ကြပ်တုပ်) နွံမ္ဂး ဗၟံက်ထ္ၜးအာကဵုညိ။ ဥပမာ အာ၊ ကွာ်၊ ဒြေပ်။
- တုဲမ္ဂး ယဝ်ရ ဝေါဟာဒစး (ဝေါဟာရ အဓိပ္ပါယ် ဒစး ကုဝေါဟာရဂှ်) နွံမ္ဂး ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုညိ။ ဥပမာ ဝေါဟာဒစး အာ ဂှ် ဒေါအ်၊ ဇူ။
- တုဲမ္ဂး ယဝ်ရ ဝေါဟာလွာ (ဝေါဟာရ မဆက်အာတိတ် နူကဵု ဝေါဟာရဂှ်) နွံမ္ဂး ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုညိ။
- တုဲမ္ဂး ယဝ်ရ လဟီု နွံမ္ဂး ဗၟံက်ထ္ၜးကဵုညိ။
- တုဲမ္ဂး တြာဲ (အဓိပ္ပါယ် နကဵုဘာသာသအာၚ်) ဥပမာ မန် အာ၊ အၚ်္ဂလိက် to go။
နဒဒှ် ဥပမာ ရံၚ်ကေတ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံညိ။ လပါ်ပါဲဂှ် ဗီုမချူစုတ်တုဲ လပါ်ပုၚ်ဂှ် ဗီုမမံက်ကၠုၚ် ကာလပိုယ် မတြးပ္တိတ်တုဲ။
| ကာလမကၠောန် | ဗီုဍေဟ်မမံက်တိုန် ပ္ဍဲ ဝိက်ရှေန်နရဳ |
|---|---|
===ပွံၚ်အက္ခရ် နဲတၞဟ်===
ကျာက်
===နိရုတ်===
နူ (မန်တြေံ) ကျာက် (လဆောဝ်) ကျေက်
=== ဗွဟ်ရမ္သာၚ် ===
*{{IPA|mnw|/kyac/}}
===နာမ်/နာမဝိသေသန===
*{{mnw-noun|tr=kyāk}}
# ဣဓိကြဳဇှ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး မပတှ်ေကေတ် မဒှ်ညးမဂွံလဝ် စၟိန်ပြမာန် စက္ကဝါ၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး မဒှ်ညးမသၠဲပြဲ မနွံကဵု ဣဓိကြဳဇဟ်၊ ဟွံသေၚ်မ္ဂး အရာမပစၞး ကုဣဓိကြဳဇှ်၊ ပူဂိုလ်ဂှ်။
===ဝေါဟာတၟုပ်===
* [[တၠဳနွံကုပိုန်]]
* [[စေတဳ]]
===ဝေါဟာဒစး===
* သၟိၚ်မာ / သၟိၚ်မာရ်
=== ဝေါဟာလွာ ===
{{der3|mnw
|ကျာ်တြဲ
|ကျာ်ထာဝရ
|ကျာ်ပဋိမာရုပ်
|ကျာ်စေတဳ
|ကျာ်ဇၞော်
|ကျာ်သြဳ
}}
===လဟီု===
* ကျာ်ဒှ် မာပလီု (''ကမၠောန်မွဲမွဲ ကြပ်ဒှ်ကၠုၚ်မ္ဂး မၞိဟ်ဗက်ပလီု'')
* ကျာ်လီုဂုန်ဇြဲ မၞိဟ်လီုဂုန်ရဲ (''အရာမဒးလီု ဟိုတ်နူ ပွဳပွူ'')
* ကျာ်ဒးနွံကဵု ဒလာဲ မၞိဟ်ဒးနွံကဵု ဗဒါဲ (''မံၚ်ညးမွဲဓဝ် ဟွံဂွံ၊ ဒးနွံကဵု ပွဳပွူ'')
* ကျာ်ထဝ်ဟွံမဲ ရဲကွာန်ဟွံလ္ၚောဝ် (''ဂုန်ပကာသန မပတံကဵု ဒြပ်၊ ပညာ ဟွံမဲမ္ဂး ညးတၞဟ် ဟွံပဂရု'')
* ကျာ်ပ္ဍဲဘုတ်လေဝ် ဟွံဗၠးအရေဝ် (မၞိဟ်လဵုလေဝ် ဂွံဗၠး အစောဒကညးတၞဟ် ဟွံမဲ)
* ကျာ်ဇၞော် ထဍိၚ်ဒးထၟာဲတဲ (''မၞိဟ်ဇၞော် ကၠောန်ဗၠေတ်အာ'')
===တြာဲ===
* English: God
* မြန်မာ: [[ဘုရား]] |
ပွံၚ်အက္ခရ် နဲတၞဟ်ကျာက် နိရုတ်နူ (မန်တြေံ) ကျာက် (လဆောဝ်) ကျေက် ဗွဟ်ရမ္သာၚ်
စၞးနာမ်/ နာမ်ကျာ် (kyāk)
ဝေါဟာတၟုပ်
ဝေါဟာဒစး
ဝေါဟာလွာ
လဟီု
တြာဲ
|
| ကာလမကၠောန် | ဗီုဍေဟ်မမံက်တိုန် ပ္ဍဲ ဝိက်ရှေန်နရဳ |
|---|---|
===နိရုတ်===
===ဗွဟ်ရမ္သာၚ်===
*{{IPA|mnw|/klàt/ }}
===ကြိယာ ၁===
# (အကမ္မကြိယာ) ကၠာတ် (klāt) မပ အရာမနွံပ္ဍဲပါၚ် ပ္တိတ်မ္ၚး။
# (ကမ္မကြိယာ) ပၠာတ် (ပ္တိတ်) (plāt) - မပ ညံၚ်ဂွံတိတ်အာ နူကဵုပါၚ် ညးမွဲမွဲ။
# (နာမ်) ကၞာတ် (knāt) - ဒဒှ် မတိတ်ကၠုၚ် နူကဵု ပါၚ်ညးမွဲမွဲ။ ဥပမာ- ကၞာတ်ၜဴ (စၜဴ သ္ၚာဲဇြောတ်ကေတ် ဍာ်ဍေဟ်တုဲ အရာမသှ်ေဒၟံၚ် (စဟွံဂွံ ကၠာတ်ပ္တိတ်နူပါၚ်)။ ကၞာတ်က (ကဇၞော်ဇၞော် စလဝ် ကဍောတ်တ်တုဲ မကလေၚ်ကၠာတ်ပ္တိတ်လဝ်)။
===ဝေါဟာတၟုပ်===
ဆဟ်
===ဝေါဟာဒစး===
ၚိတ်
===ကြိယာ ၂===
# (အကမ္မကြိယာ) ကၠာတ် (klāt) မဟွံလဂူ ကုညးမွဲသအာၚ်၊ မဟွံမိက်ဒဒှ်ေ ကုညးမွဲသအာၚ်။
# (ကမ္မကြိယာ) ပညာတ် (pañāt) ပကဵု ညးမွဲမွဲ ညံၚ်ဟွံဂံၚ် ဆက်ကၠောန်၊ ဆက်ကၠုၚ်၊ ဆက်မံၚ် ပ္ဍဲကဵု အကာဲအရာမွဲမွဲ။
===ဝေါဟာတၟုပ်===
* ပါဲ
* ဓလေတ်
===ဝေါဟာဒစး===
* လဂူ
* ဍုက်ကေဝ်
===တြာဲ===
|
နိရုတ်ဗွဟ်ရမ္သာၚ်
ကြိယာ ၁
ဝေါဟာတၟုပ်ဆဟ် ဝေါဟာဒစးၚိတ် ကြိယာ ၂
ဝေါဟာတၟုပ်
ဝေါဟာဒစး
တြာဲ |