亥

• ခန်ဂျဳ: မုက်လိက် 88, ဗျဉ် 8
• အဘိဓာန်ဗျဉ်ခေန်ဂျဳအဝဲဇၞော်: ဗျဉ် 292
• ဒေ ဂျာဝေါန်: မုက်လိက် 186, ဗျဉ် 1
• အဘိဓာန်ဗျဉ်ဟာန်ကြုက် (ဆၜိုတ်ပလေဝ်ဒါန်ဗွဲကိုပ်ကၠာ): ကၞပ် 1, မုက်လိက် 283, ဗျဉ် 5
• စရၚ်ယူနဳဟာန်သွက် U+4EA5

亥 (မစှ်ေကဆံၚ်သ္ဇိုၚ်ခန်ဂျဳ 8, 亠+4, 6 ခရက်စုက် , ဖပေၚ်စုတ် ခန်ဂျဳ 卜女竹人 (YVHO), ဒကဴ-ပန်သာ် 0080₂, မပံၚ်ဖျပ်စုတ် ⿳亠𠂈人 or ⿱丶𠀔)

亥 U+4EA5, 亥 CJK UNIFIED IDEOGRAPH-4EA5 ← 交 [U+4EA4] လိက်ဗီုကောန်ရုပ်CJKဂမၠိုၚ် 亦 → [U+4EA6]

နိဿဲ

• ခန်ဂျဳ: မုက်လိက် 88, ဗျဉ် 8
• အဘိဓာန်ဗျဉ်ခေန်ဂျဳအဝဲဇၞော်: ဗျဉ် 292
• ဒေ ဂျာဝေါန်: မုက်လိက် 186, ဗျဉ် 1
• အဘိဓာန်ဗျဉ်ဟာန်ကြုက် (ဆၜိုတ်ပလေဝ်ဒါန်ဗွဲကိုပ်ကၠာ): ကၞပ် 1, မုက်လိက် 283, ဗျဉ် 5
• စရၚ်ယူနဳဟာန်သွက် U+4EA5

Chinese

ဓမ္မတာ ကဵု အခိုက်ကၞာ		亥
2nd round simp.		⿻⿻一𠃋人
alternative forms		㐪 𠀅 𢁓 𢁳 𠦇

Glyph origin

Historical forms of the character 亥
Shang	Western Zhou	Shuowen Jiezi (compiled in Han)	Liushutong (compiled in Ming)
Oracle bone script	Bronze inscriptions	Small seal script	Transcribed ancient scripts
Oracle bone script j31471 j31472 j31473 j31474 j31475 j31476 j31477 j31478 j31479 j31480 j31481 j31482 j31483 j31484 j31485 j31486 Bronze inscriptions b21659 b21660 b21661 b21662 b21663 b21664 b21665 b21666 b21667 b21668 b21669 b21670 b21671 b21672 b21673 b21674 b21675 b21676 b21677 b21678 b21679 b21680 b21681 b21682 b21683 b21684 b21685 b21686 b21687 b21688 b21689 b21690 b21691 b21692 b21693 b21694 b21695 b21696 b21697 b21698 b21699 b21700 b21701 b21702 b21703 b21704 b21705 b21706 b21707 b21708 b21709 b21710 b21711 b21712 b21713 b21714 b21715 b21716 b21717 b21718 b21719 b21720 b21721 b21722 b21723 b21724 b21725 b21726 b21727 b21728 b21729 b21730 Small seal script s11108 Transcribed ancient scripts L34553 L34554 L34555 L34556 L34557 L34558 L34559 L15142 L15139 L15143 L15144 L15145 L15146 L15147 L15148 L15149 L15150 L15151 L15152 L15153 L15154 L15155 L15156 L15157 L15158 L15159 L15160 L15161 L15162 L15163 L15164 L15165 L15166 L15167 L15168 L15169 L15170 L15171 L15140 L15141
References: Mostly from Richard Sears' Chinese Etymology site (authorisation), which in turn draws data from various collections of ancient forms of Chinese characters, including: Shuowen Jiezi (small seal), Jinwen Bian (bronze inscriptions), Liushutong (Liushutong characters) and Yinxu Jiaguwen Bian (oracle bone script).

Characters in the same phonetic series (亥) (Zhengzhang, 2003) 

	Old Chinese
該
垓
賅
陔
豥
荄
郂
姟
絯
晐
峐
侅
胲
頦
奒
輆
欬
硋
閡
咳
孩
亥
劾
痎
烗
骸	*ɡrɯː
駭
刻
餩
核

Pictogram (象形) – depiction uncertain. Some propose it depicts a plant's roots underground, possibly as the original form of 荄. Others propose it is an animal, similar in origin to 豕.

Etymology

ထာမ်ပလိက်:zh-ref groups 亥 in a word-family meaning "root, germ, generative core" along with 荄 (OC *kɯ:, “grassroot”) > 根 (“root”), 核 (“germ, kernel”), 骸 (OC *ɡrɯː, “(human) bones”), and 孩 (“child”). He suggests the derivation 荄根 "germ, sprout, root (n.)" → 孩 "to sprout" → 亥 "sprouting stage", i.e. "the moon’s first appearance", recalling 月芽 lit. "moon sprout" > "crescent moon".

See 核 for further etymology.

Later 亥 (hài) and 豕 (“pig”) graphically converged.

As for 亥's phonological association with the pig. Compare the following:

• ခမေန် កុរ (koʼ, “year of the pig”), from ခမေန်တြေံ အာန်ခေါဝ်ရဳယာန် kur.
• ဗဳယေတ်ဒါသ်-အခိုက်ကၞာ *guːrʔ (“pig; pork”) or *kuːrʔ (“pig; pork”):
  • ဗဳယေတ်နာမ် cúi (“(archaic) pig”)
  • မေိန် củi (kuːj³, “pig”)
  • Chut cûl (kûːl, “pig”)
• သေံ กุน (gun, “year of the pig”), a loan from Old Khmer.

ထာမ်ပလိက်:zh-ref notes 亥 is a possible match to the Austroasiatic root, but there should be a final sonorant in Old Chinese.

Pronunciation

• မာန်ဒါရေဝ်

  (Pinyin): hài (hai⁴)

  (Zhuyin): ㄏㄞˋ

• ကာန်ဒုန် (ဇုဲဖှေန်): hoi⁶
• ဟးကာ

  (Sixian, PFS): hoi

  (Hailu, HRS): hoi^˖

• စေံ (ဝိက်ရှေန်နရဳ): hai³
• မေန် ဖေတ်သဳယာန် (Pouseng Ping'ing): hai⁵
• မေန်လ္ပာ်ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ

  (ဟောတ်ကဳယာန်၊ ဗ.အ.စ.): hǎi / hāi

  (တးကြူ၊ ဖါန်အိန်): hai⁶

• ဝူ (Shanghai, Wugniu): ⁶ghe

---

• မာန်ဒါရေဝ်
  • (တိုၚ်ခဳကြုက်)⁺
    • Hanyu Pinyin: hài
    • Zhuyin: ㄏㄞˋ
    • Tongyong Pinyin: hài
    • Wade–Giles: hai⁴
    • Yale: hài
    • Gwoyeu Romatzyh: hay
    • ဖာလေဝ်ဒဳယာန်: хай (xaj)
    • Sinological IPA ^(key): /xaɪ̯⁵¹/
• ကာန်ဒုန်
  • (Standard Cantonese, Guangzhou–Hong Kong)
    • Jyutping: hoi⁶
    • Yale: hoih
    • Cantonese Pinyin: hoi⁶
    • Guangdong Romanization: hoi⁶
    • Sinological IPA ^(key): /hɔːi̯²²/
• ဟးကာ
  • (Sixian, incl. Miaoli and Neipu)
    • Pha̍k-fa-sṳ: hoi
    • Hakka Romanization System: hoi
    • Hagfa Pinyim: hoi⁴
    • Sinological IPA: /hoi̯⁵⁵/
  • (Hailu, incl. Zhudong)
    • Hakka Romanization System: hoi^˖
    • Sinological IPA: /hoi³³/
• စေံ
  • (ထာၚ်ယျာမ်)⁺
    • ဝိက်ရှေန်နရဳ: hai³
    • Sinological IPA (old-style): /xai⁴⁵/
• မေန် ဖေတ်သဳယာန်
  • (Putian)
    • Pouseng Ping'ing: hai⁵
    • Báⁿ-uā-ci̍: hāi
    • Sinological IPA ^(key): /hai¹¹/
  • (Xianyou)
    • Pouseng Ping'ing: hai⁵
    • Sinological IPA ^(key): /hai²¹/
• မေန်လ္ပာ်ဒိုဟ်သမၠုၚ်ကျာ
  • (Hokkien: Quanzhou)
    • Pe̍h-ōe-jī: hǎi
    • Tâi-lô: hǎi
    • IPA (Quanzhou): /hai²²/
  • (Hokkien: General Taiwanese, Xiamen, Zhangzhou)
    • Pe̍h-ōe-jī: hāi
    • Tâi-lô: hāi
    • Phofsit Daibuun: hai
    • IPA (Taipei, Kaohsiung): /hai³³/
    • IPA (Xiamen, Zhangzhou): /hai²²/
  • (တးကြူ)
    • ဖါန်အိန်: hai⁶
    • ဖါန်-အာဝ်-ဂျဳ-like: hăi
    • Sinological IPA ^(key): /hai³⁵/
• ဝူ
  • (Northern: Shanghai)
    • Wugniu: ⁶ghe
    • MiniDict: ghe^去
    • Wiktionary Romanisation (Shanghai): ³hhe
    • Sinological IPA (Shanghai): /ɦe²³/

---

• Dialectal data

Variety	ဌာန်ဒၞာဲ	edit 亥
မာန်ဒါရေဝ်	ပေကျေန်	/xai⁵¹/
	ဟာဗေန်	/xai⁵³/ /xai²⁴/
	တဳယာန်ကျေန်	/xai⁵³/
	ကျေန်နာန်	/xɛ²¹/
	ချေန်တော	/xɛ⁴²/
	ကျိန်ဂျို	/xai⁴²/
	သေန်အာန်	/xai⁴⁴/
	သေန်မိန်	/xɛ²¹³/
	ယေန်ချေန်	/xɛ¹³/
	ဠာန်ဂျို	/xɛ¹³/
	ဥူရုန်ဃှဳ	/xai⁵¹/
	ဝူဟာန်	/xai³⁵/
	ချန်တူန်	/xai¹³/ /xe³¹/
	ဂူယျာန်	/xai²¹³/
	ခွေန်မေါန်	/xæ²¹²/
	နာန်ကျေန်	/xae⁴⁴/
	ဟေဟှယ်	/xe̞⁵³/
Jin	ထာၚ်ယောန်	/xai⁴⁵/
	ဖေန်ယော	/xæ⁵³/
	ဟျဝ်ဟတ်	/xɛ⁵⁵/
Wu	သေန်ဟာဲ	/ɦe²³/
	သောန်သျဝ်	/ɦe̞³¹/
	ဟာန်ဂျို	/ɦe̞¹³/
	ဝေန်ဂျို	/ɦe³⁵/
Hui	ချဲသဳယာန်	/xɛ²²/
	တုန်ရှဳ	/xa²⁴/
Xiang	ဆာန်သျှာန်	/xai⁵⁵/
	သေန်ထာန်	/ɦai²¹/
Gan	နာန်ဆာန်	/hai²¹/
Hakka	မေအိသေန်	/hoi⁵³/
	ထံန်ယွာန်	/hoi⁵⁵/
Cantonese	ဂွမ်ဂျို	/hɔi²²/
	နာန်နေၚ်	/hɔi²²/
	ဟံၚ်ကောံ	/hɔi²²/
Min	သေအ်မိန် (ဟောတ်ကဳယာန်)	/hai²²/
	ဖှူဂျဝ် (မေန်လ္ပာ်ဗၟံက်)	/hɑi²⁴²/
	ဂျေန်အဝ် (မေန်လ္ပာ်ဗၟံက်သၟဝ်ကျာ)	/xuɛ⁴⁴/
	ရှေန်တုံ (တးကြူ)	/hai³⁵/
	ဟာဲခိုဝ် (ဟာဲနာန်)	/hai³³/

---

• Middle Chinese: hojX

Rime
Character	亥
Reading #	1/1
Initial (聲)	匣 (33)
Final (韻)	咍 (41)
Tone (調)	Rising (X)
Openness (開合)	Open
Division (等)	I
Fanqie	胡改切
Baxter	hojX
Reconstructions
Zhengzhang Shangfang	/ɦʌiX/
Pan Wuyun	/ɦəiX/
Shao Rongfen	/ɣɒiX/
Edwin Pulleyblank	/ɦəjX/
Li Rong	/ɣᴀiX/
Wang Li	/ɣɒiX/
Bernhard Karlgren	/ɣɑ̆iX/
Expected Mandarin Reflex	hài
Expected Cantonese Reflex	hoi6

• Old Chinese

  (Baxter–Sagart): /*[ɡ]ˤəʔ/

Baxter–Sagart system 1.1 (2014)
Character	亥
Reading #	1/1
Modern Beijing (Pinyin)	hài
Middle Chinese	‹ hojX ›
Old Chinese	/*[ɡ]ˁəʔ/
English	12th earthly branch
Notes for Old Chinese notations in the Baxter–Sagart system: * Parentheses "()" indicate uncertain presence; * Square brackets "[]" indicate uncertain identity, e.g. *[t] as coda may in fact be *-t or *-p; * Angle brackets "<>" indicate infix; * Hyphen "-" indicates morpheme boundary; * Period "." indicates syllable boundary.

Definitions

亥

1. (ဟွံဂတာပ်ခေတ်) grass root
2. twelfth of twelve earthly branches (十二支)
3. pig (豬) of the Chinese zodiac
4. နကဵု ယၟုမသဂကူ