ဂဒေါအ်
ဗွဟ်ရမ္သာၚ်
[ပလေဝ်ဒါန်]နိရုတ်
[ပလေဝ်ဒါန်]နူမန်တြေံ ဒေါအ် (doʼ)(ကြိ၊ နူမန်တြေံ)။ ကြိယာ ”ဒေါအ်” ဂှ် ပ မနာမ် ဒှ်အာ ”ဂဒေါအ်” မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဒၞာဲဂၠုၚ်က္ၜၚ်၊ ကွဳယာဉ်ဂမၠိုၚ် မဒေါအ်။
နကဵု မအရေဝ်ဝွံ ကွာန်မန်တြေံ မနွံဇိုၚ်ၜဳ မကေၚ်ဒှ်လဝ် ဒၞာဲသၞေဟ်ဂၠုၚ်၊ သၞေဟ်က္ၜၚ် ဗီုကဵု ကွာန်ဂဒေါ (ဗဒါဲကအ်နှာတ်၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်မတ်မလီု)၊ ဍုၚ်(မြန်အောၚ်)၊ ခရိုၚ်ဟၚ်သာတ၊ ရးဨရာဝတဳ ကိုပ်ကၠာ အံၚ်ဇေယျ ဟွံသၠာဲထောအ် နကဵုယၟုတၟိ ”မြန်အောၚ်” မဂွံအဓိပ္ပါယ် ”ဗၟာဇၞး” ဂှ် ယၟုဍုၚ်ဂှ် ညးကော်စ ”ဂူထွက်” (မချူဗီုဗၟာ)။ မန်ဗက်ရမ္သာၚ်ဗၟာတုဲ ချူ (ဍုၚ်ကူထောတ်) လေဝ်နွံကီုရ။ ”ဂူထွက်/ကူထောတ်” ဏအ်ဂှ် ကၠုၚ်နူ အရေဝ်မန် ”ဂဒေါအ်” ရ။ (ဍုၚ်ဂူထွက်) ဂှ် ယၟုတြေံ မချူဗီုဗၟာ ”ကျိုက်တုံလုံန်တော” ဂှ် ဗွဲစၟတ် မဒးချူ ဗီုမန် ”ကျာ်ဍုၚ်လတူ” ဒှ်မာန်ရ။ နူကိုပ်ကၠာတေအ် ဒၞာဲမကြပ်ကဵု ဇိုၚ်ၜဳဂှ် ကော်စ ”ဂဒေါအ်” တုဲ ဒၞာဲမသ္ၚောဲကဵုသၞေဟ် ဒၞာဲလတူဂှ် ကော်စ ”ဍုၚ်လတူ” ဒှ်မာန်ရ။
နာမ်
[ပလေဝ်ဒါန်]ဂဒေါအ် (gadoʼ)
- Station - စမြိုၚ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဒၞာဲပွဳပွိုၚ်မွဲ သွက်ဂၠုၚ်၊ ကွဳစက်၊ ယာဉ် မဒေါအ် သွက်မၞိဟ် ဂွံတိုန် ဟွံသေၚ်မ္ဂး ဂွံစှ်ေ။
- ferry - ဂၠုၚ် ဟွံသေၚ်မ္ဂး က္ၜၚ် သီုကဵု ကွဳ မဖ္ဍိုက် ညးတရဴတအ်တုဲ မပလံၚ်ဗစိုပ် ဒၞာဲဒေါအ်မွဲမွဲဒၞာဲ။
စဳမတ်
[ပလေဝ်ဒါန်]မအရေဝ် ”ဂဒေါအ်” ဝွံ လၟုဟ် ဗွဲမဂၠိုၚ် စကာ နဒဒှ် ဂၠုၚ်ဂဒေါအ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဂၠုၚ်ဖ္ဍိုက် ညးတရဴ သွက်ဂွံအာ မွဲသၞေဟ်ကဵု မွဲသၞေဟ်ရ။ ဗွဲစၟတ် တမ်မူလဍေဟ် ဂၠုၚ် မပလံၚ်ဗစိုပ် ဒၞာဲ ဂဒေါအ်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဂၠုၚ်ဂဒေါအ် ညးကော်စရ။ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ် ဂၠုၚ်မဒေါအ်ကဵု ဇၟာပ် ဂဒေါအ်/သၞေဟ်တုဲ ညးကော်စ ဂဒေါအ် လေဝ်ဒှ်မာန်ရ။
မအရေဝ်ဝွံ ဗၟာလွဳဗ္စလဝ် ”ကူးတို့” တုဲ ဟိုတ်နူ အရေဝ်မ္ဂး ”ကူး” မဂွံအဓိပ္ပါယ် ဗီုဗၟာ ”ကၠောအ်” တုဲ ညံၚ်ကဵု အရေဝ်ဗၟာ ကဵု အရေဝ်မန် ဖနှဴလဝ်ရ။ ဗွဲစၟတ် တမ်မူလ အရေဝ်ဗၟာဝွံ ကၠုၚ်နူ အရေဝ်မန် ”ဂဒေါအ်” ဂှ်ရ။ ”သၞေဟ်” ဂှ် မနာမ် ကၠုၚ်နူ မကြိယာ ”စှ်ေ”။ ရံၚ်ကဵု ညးတရဴတအ် မစှ်ေတုဲ ”စှ်ေ” ဂှ် ပနာမ် ဒှ်အာ ”သၞေဟ်”။
ထၟာဲဂဒေါအ် (chamber pot) ထၟာဲဇၞော်ဇၞော် မနွံကဵု ပါၚ်ခ္ဍမ်ခ္ဍမ် စကာ နဒဒှ် သ္ၚိဝစ် ပ္ဍဲအခိၚ်ဗတံ ဟွံသေၚ်မ္ဂး ကာလမဂိယဲ။ အခိၚ်ကိုပ်ကၠာတေအ် သ္ၚိဍာ်ဂှ် နွံ မ္ၚးသ္ၚိ၊ ဂွံအာ အခိၚ်ဗတံ ဝါတ်ဂါတ်။ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ် ဟိုတ်နူဂိယဲတုဲ အာဟွံမာန်တုဲ နဒဒှ် မစၠောအ် နူသ္ၚိကဵု သ္ၚိဝစ်တုဲ ထၟာဲဂဒေါအ် ညးကော်စရ။ လဆောဝ်မ္ဂး ဆ ”ဂဒေါအ်” သၟးလေဝ် စကာဒၟံၚ်ကီုရ။ ဥပမာ ”ပဟိုတ်ကဵု ဒြာဲဗြဴ မစ ကၟတ်/ချောဲ သုၚ်ဍာ်ပတ်သြဴ ပ္ဍဲ ဂဒိုအ်/ဂဒေါအ် ဣသိဂှ်တုဲ တန်အာ ဂၠံဂဝ်ရ။ (ဇာတ် ၅၂၆၊ အစွောအ်) (အဘိဓာန် နာဲသက်လောန်၊ ၃၅၁)။
ရံၚ်ကဵု အဓိပ္ပါယ် မအရေဝ်ဝွံတုဲ ကွဳစက်ဘာတ် (bus) ဂှ် နကဵုဘာသာမန် ကော်စ ”ကွဳဂဒေါအ်” ဂွံရ။
တြာဲ
[ပလေဝ်ဒါန်]- English: Station, ferry